Dit artikel is onderdeel van: Waarderen & analyseren
In deel 1 over conservatief beleggen ging het vooral over de vraag waarom aandelen met een lager risico op de lange termijn vaak verrassend goed presteren. We zagen daar dat meer risico nemen lang niet automatisch leidt tot meer rendement. Sterker nog: het onderzoek van Pim van Vliet laat juist zien dat aandelen met een lager gemeten risico het historisch vaak minstens net zo goed doen — en regelmatig zelfs beter — dan de meer speculatieve hoek van de markt.
Dat klinkt interessant, maar roept natuurlijk meteen een praktische vraag op: hoe selecteer je die conservatieve aandelen eigenlijk?
Want daar begint het echte werk. Het is mooi om te begrijpen waarom de strategie werkt, maar uiteindelijk wil je als belegger ook weten waar je dan precies op moet letten. Hoe haal je de ruis uit de markt? En hoe voorkom je dat je alsnog in een aandeel stapt dat er op papier degelijk uitziet, maar onder de motorkap toch veel risico heeft?
In dit artikel lees je:
- wat een conservatief aandeel precies is
- waarom bèta en volatiliteit een logisch startpunt zijn
- waarom dividend iets zegt, maar niet het hele verhaal vertelt
- waarom ik zelf ook altijd naar schuld kijk
- hoe momentum je helpt om zwakke aandelen te vermijden
- en hoe je dit heel praktisch kunt toepassen met een screener, bijvoorbeeld via Yahoo Finance
Wat is een conservatief aandeel?
Een conservatief aandeel is niet per se een saai aandeel. En het is ook niet automatisch een bedrijf zonder groei. In de aanpak van Pim van Vliet draait het vooral om aandelen die minder heftig bewegen dan de markt, en daarmee vaak ook minder vatbaar zijn voor extreme pieken en dalen.
Dat klinkt misschien minder spannend, maar dat is juist de kracht.
Een conservatief aandeel herken je vaak aan een paar eigenschappen. De koers schommelt minder hard dan gemiddeld. Het bedrijf heeft een relatief voorspelbaar verdienmodel. Er is vaak een vorm van aandeelhoudersbeloning, zoals dividend. De balans is gezonder en minder kwetsbaar. En het aandeel zit niet in een structurele vrije val.
Je zoekt dus niet naar de volgende hype. Je zoekt naar bedrijven waarvan de kans groter is dat ze ook over vijf of tien jaar nog stabiel overeind staan.
En dat is misschien meteen het belangrijkste verschil: conservatief beleggen draait niet om spektakel, maar om houdbaarheid.
Begin bij het eerste filter: hoe beweeglijk is een aandeel?
Als je conservatieve aandelen wilt selecteren, is het logisch om eerst te kijken naar het risico in de koers. Pim van Vliet gebruikt daarvoor onder andere volatiliteit en bèta.
Volatiliteit laat zien hoe sterk een koers schommelt. Bèta laat zien hoe beweeglijk een aandeel is ten opzichte van de brede markt. Voor de meeste particuliere beleggers is bèta vaak de makkelijkste maatstaf om mee te werken, omdat die in veel screeners gewoon zichtbaar is.
Heel simpel gezegd: een bèta van 1 betekent dat een aandeel ongeveer meebeweegt met de markt. Een bèta onder 1 betekent dat het aandeel rustiger beweegt. Een bèta boven 1 betekent dat het aandeel juist heviger schommelt.
Voor een conservatieve aanpak wil je meestal beginnen bij de aandelen met een lagere bèta. Niet omdat koersbeweging per definitie slecht is, maar omdat extreme bewegingen vaak ook extreme emoties oproepen. En dat is precies wat je als belegger liever wilt vermijden.
Een praktisch startpunt kan zijn om te kijken naar aandelen met een bèta lager dan 1. Wil je echt defensiever selecteren, dan kun je ook denken aan een bèta lager dan 0,8.
Dat hoeft geen harde wet te zijn. Zie het vooral als een eerste zeef. Je haalt daarmee alvast de wildste aandelen uit je shortlist.
Dividend is nuttig, maar niet blind op rendement jagen
Een tweede kenmerk dat vaak terugkomt bij conservatieve aandelen, is dat ze iets tastbaars teruggeven aan aandeelhouders. Denk aan dividend. Dat is prettig, want dividend dwingt je als belegger om verder te kijken dan alleen mooie verhalen en groeibeloftes.
Een bedrijf dat jaar in jaar uit dividend uitkeert, laat meestal zien dat er echte winst en kasstroom achter zit. Dat geeft vaak meer comfort dan een aandeel dat alleen leeft op verwachting.
Maar hier zit ook meteen een belangrijke nuance.
Hoog dividend is niet automatisch goed. Soms is een dividendrendement juist zo hoog omdat de koers hard is gedaald en de markt al twijfelt aan de houdbaarheid van dat dividend. Daarom wil je niet blind de hoogste dividendbetalers eruit vissen.
Wat je liever ziet, is een bedrijf dat structureel dividend uitkeert, een dividend dat betaalbaar is vanuit de winst of kasstroom, en een rendement dat aantrekkelijk is zonder dat het onrealistisch oogt.
Juist die middenweg past goed bij een conservatieve strategie: degelijk, voorspelbaar en zonder onnodige franje.
Momentum als extra reality check
Misschien klinkt dit in eerste instantie minder logisch bij conservatief beleggen, maar ook momentum kan heel nuttig zijn.
Waarom? Omdat je daarmee voorkomt dat je aandelen koopt die er op papier degelijk of goedkoop uitzien, maar waar de markt al maanden of zelfs jaren afscheid van neemt. Soms blijkt later dat daar een goede reden voor was.
Momentum hoeft hier niet agressief of speculatief te worden ingezet. Zie het vooral als een extra check. Zit het aandeel in een duidelijke neerwaartse trend? Of blijft het juist redelijk stabiel liggen? Laat het aandeel nog steeds relatieve kracht zien?
Met andere woorden: je zoekt niet alleen rust, maar ook bevestiging dat de markt het aandeel niet structureel afstraft.
Dat helpt je om zogenaamde value traps te vermijden: aandelen die goedkoop of degelijk lijken, maar waar je toch liever niet in wilt blijven hangen.
Kijk ook naar schuld
Als ik zelf conservatieve aandelen selecteer, voeg ik daar nog een extra laag aan toe: schuld.
En eerlijk gezegd vind ik dat een hele belangrijke.
Een aandeel kan er op basis van koersgedrag prima uitzien. Rustige beweging, degelijk dividend, keurige reputatie. Maar als een bedrijf zwaar leunt op schulden, dan kan er onder de oppervlakte alsnog veel risico zitten.
Bedrijven met hoge schulden zijn kwetsbaarder voor stijgende rente, moeilijkere herfinanciering, tegenvallende winst en economische tegenwind.
Juist daarom hoort schuld wat mij betreft thuis in een conservatieve selectie. Niet als ingewikkeld academisch model, maar gewoon als een nuchtere extra controle. Want een bedrijf met weinig schuld is vaak weerbaarder. Het heeft meer ruimte om een mindere periode op te vangen zonder meteen in de knel te komen.
Je hoeft dat ook helemaal niet ingewikkeld te maken. In een screener kun je bijvoorbeeld kijken naar debt-to-equity, net debt / EBITDA of een algemene indicatie van de balanssterkte.
Zelf vind ik dat een aandeel pas echt “conservatief” is als niet alleen de koers rustig oogt, maar ook de balans rust uitstraalt.
Juist de combinatie maakt het sterk
Hier maken veel beleggers een denkfout. Ze zoeken één magisch kengetal dat alles oplost. Maar zo werkt het meestal niet.
Een lage bèta alleen is niet genoeg. Een mooi dividend alleen ook niet. En een lage schuld op zichzelf maakt nog geen goed aandeel.
De kracht zit juist in de combinatie.
Dat is ook wat het werk van Pim van Vliet zo interessant maakt: het gaat niet om één trucje, maar om een systematische manier van selecteren. Eerst kijk je naar laag risico. Daarna wil je ook iets zien van aandeelhoudersrendement, waardering of kwaliteit. En vervolgens helpt een extra filter, zoals momentum, om zwakke plekken eruit te halen.
Mijn eigen praktische vertaling zou er ongeveer zo uitzien:
- selecteer op lage bèta of lage volatiliteit
- kijk daarna naar dividend of cash return
- voeg vervolgens een schuld-filter toe
- en gebruik tot slot momentum als controle
Dan krijg je geen perfect aandeel, maar wel een shortlist met bedrijven die een stuk rustiger, degelijker en beter verdedigbaar zijn dan gemiddeld.
Dit kun je gewoon doen met een screener
Het fijne is: je hoeft hiervoor geen dure software of ingewikkelde modellen te hebben. Met een gewone aandelenscreener kom je al verrassend ver. Denk bijvoorbeeld aan Yahoo Finance, MarketScreener, Finviz, Morningstar of de screener van je eigen broker.
Zo’n screener werkt eigenlijk heel simpel: je begint met een grote groep aandelen en filtert stap voor stap de bedrijven eruit die niet aan jouw voorwaarden voldoen. Op die manier houd je een shortlist over van aandelen die veel beter passen bij een conservatieve aanpak.
Bij Yahoo Finance kun je bijvoorbeeld beginnen met een grote markt, zoals Europa of de Verenigde Staten. Daarna voeg je filters toe. Denk aan een bèta onder 1, een redelijk dividendrendement, een voldoende grote marktkapitalisatie en een schuldratio die niet uit de bocht vliegt. Zo haal je eerst de meest beweeglijke en kwetsbare aandelen eruit.
Daarna kijk je verder. Is het dividend houdbaar? Is de schuld niet te hoog? Zit het aandeel niet al lange tijd in een neerwaartse trend? Dan blijft er vaak vanzelf een veel rustigere selectie over dan wanneer je zomaar losse aandelen uit de markt plukt.
Juist dat is de kracht van een screener. Je haalt emotie uit je selectieproces. Je kiest niet op gevoel, op nieuws of op een spannend verhaal, maar op kenmerken die passen bij een conservatieve strategie.
En misschien is dat wel een van de fijnste dingen aan deze aanpak: hij brengt rust. Niet alleen in je portefeuille, maar ook in je manier van kiezen.
Waar je voor moet oppassen
Conservatief selecteren betekent trouwens niet dat je automatisch “veilig” zit. Ook hier zijn valkuilen.
De grootste zijn meestal dat beleggers alleen op dividend selecteren, te veel in één sector belanden, denken dat laag risico hetzelfde is als geen risico, of veel te vaak willen sleutelen aan hun selectie.
Vooral dat laatste is belangrijk. De kracht van deze strategie zit niet in steeds iets nieuws verzinnen. De kracht zit in een goed proces kiezen en dat met discipline blijven volgen.
Dat is ook waarom deze manier van beleggen zo goed past bij mensen die meer rust willen in hun portefeuille. Je hoeft niet steeds de slimste van de week te zijn. Je hoeft alleen een methode te hebben die ook over langere tijd logisch blijft.
De kern van deel 2
Als je conservatieve aandelen wilt selecteren, dan zoek je uiteindelijk naar bedrijven die je minder snel dwingen tot paniek. Niet de luidste verhalen. Niet de spannendste beloftes. Maar ondernemingen die rustiger bewegen, financieel gezonder zijn en aandeelhouders op een degelijke manier belonen.
De aanpak van Pim van Vliet geeft daar een sterke basis voor. En mijn eigen toevoeging is duidelijk: kijk ook goed naar schuld. Want een rustige koers zegt veel, maar een gezonde balans zegt minstens zoveel.
Misschien is dat wel de mooiste samenvatting van conservatief selecteren: je kiest niet voor wat het hardst roept, maar voor wat het meest solide aanvoelt — op de beurs én onder de motorkap.
En het mooie is: je hoeft daar geen ingewikkelde formule voor te bouwen. Met een goede screener, een paar heldere filters en een beetje discipline kom je al verrassend ver.
Disclaimer: De informatie in dit artikel is bedoeld voor educatieve doeleinden en vormt geen individueel advies. Beleggen en financiële keuzes brengen risico’s met zich mee. Raadpleeg altijd een erkend financieel adviseur of belastingdeskundige voor je persoonlijke situatie.