Er wordt veel gepraat over box 3, “vermogensaanwasbelasting” en “vermogenswinstbelasting”. Veel mensen voelen vooral dit:
“Oké, leuk al die termen – maar wat betekent dit nou gewoon in euro’s voor mijn vermogen over 20 jaar?”
In dit artikel gaan we het niet hebben over politieke nuances, maar over iets veel concreters:
wat houd je over als je 20 jaar lang 10% rendement per jaar maakt en de belasting zoals voorgesteld 36% is
onder drie verschillende systemen:
- het huidige forfaitaire stelsel (met een fictief rendement van 6%)
- een vermogensaanwasbelasting (elk jaar belasting over de groei)
- een vermogenswinstbelasting (pas belasting bij verkoop, na 20 jaar)
We nemen als voorbeeld een startvermogen van €100.000, zodat je de verschillen goed ziet.
Heffingsvrij vermogen, heffingsvrije winst, schijven en inflatie laten we even buiten beschouwing – dit is een rekenvoorbeeld, geen exacte weergave van de wet. Ook verschillen persoonlijke situaties sterk. Wil je zelf een nauwkeurige berekening maken gebruik dan de box 3 calculator op deze site: Vermogensaanwasbelasting: zelf box 3 belasting 2028 berekenen
Hoe zit het ook alweer met box 3 en het nieuwe stelsel? lees het hier: Heeft beleggen nog wel zin met het nieuwe box 3-stelsel? en Het nieuwe box 3 stelsel: waarom zoveel mensen zich zorgen maken?
De uitgangspunten van ons rekenvoorbeeld
We spreken af:
- je maakt elk jaar 10% bruto rendement
- het belastingtarief is 36%
- je belegt 20 jaar lang
- je haalt geen geld tussendoor eraf
Het enige verschil tussen de drie scenario’s is:
wanneer en waarover je belasting betaalt.
Scenario 1 – Huidige box 3 met fictief rendement van 6%
In dit sterk vereenvoudigde voorbeeld gaan we ervan uit:
- de fiscus doet alsof je elk jaar 6% rendement maakt (forfait)
- daarover betaal je 36% belasting
- dat is effectief 2,16% van je vermogen per jaar
(0,06 × 0,36 = 0,0216 = 2,16%)
Maar jij verdient in ons voorbeeld bruto 10%.
Je bruto rendement is dus 10%,
je belastingdruk is 2,16% van je vermogen,
dus je netto rendement komt uit op:
10% – 2,16% = 7,84% per jaar
Je vermogen groeit dan ieder jaar met factor 1,0784.
Na 20 jaar wordt je €100.000 dan:
€100.000 × 1,0784²⁰ ≈ €452.500
Dus:
onder het huidige (vereenvoudigde) box 3-systeem met een fictief rendement van 6% hou je bij 10% werkelijke rendement na 20 jaar ongeveer
€452.500 over.
Scenario 2 – Vermogensaanwasbelasting (elk jaar belasting over je echte groei)
Bij een vermogensaanwasbelasting betaal je belasting over de werkelijke groei van je vermogen elk jaar.
Je rendement is 10%.
Daarvan gaat 36% naar de Belastingdienst.
Dus per jaar:
- bruto groei: 10%
- belasting: 36% van die 10% = 3,6%
- netto groei voor jou: 6,4% per jaar
Je vermogen groeit dan ieder jaar met factor 1,064.
Na 20 jaar wordt je €100.000 dan:
€100.000 × 1,064²⁰ ≈ €345.900
Dus:
bij een vermogensaanwasbelasting, met 10% bruto rendement en 36% belasting
hou je na 20 jaar ongeveer €345.900 over.
Je ziet meteen: dat ligt een stuk lager dan in scenario 1. En dat is er in dit scenario niet eens rekening gehouden met het feit dat je misschien wel aandelen moet verkopen inclusief verkoopkosten om je belasting te betalen.
Scenario 3 – Vermogenswinstbelasting (alleen belasting bij verkoop)
Bij een vermogenswinstbelasting betaal je niet elk jaar belasting over de groei, maar pas als je verkoopt, bijvoorbeeld na 20 jaar.
In ons voorbeeld:
- je vermogen groeit bruto elk jaar met 10%
- er gaat tussendoor niets naar de Belastingdienst
- na 20 jaar wordt je €100.000 dan:
€100.000 × 1,10²⁰ ≈ €672.750
Dat is je eindvermogen vóór belasting.
Je bruto winst is dan:
€672.750 – €100.000 = €572.750
Daarover betaal je 36% belasting:
36% van €572.750 ≈ €206.190
Je houdt dan over:
€672.750 – €206.190 ≈ €466.560
Dus:
bij een vermogenswinstbelasting, met 10% bruto rendement en 36% belasting,
hou je na 20 jaar ongeveer €466.560 over.
Dat is in dit voorbeeld zelfs iets méér dan in het huidige forfaitaire stelsel. Goed om te weten: Voor de lange termijn belegger is dit het meest gunstig en ook waar compounding het meest tot zijn recht komt. De politiek kijkt daar anders naar. Zij zien dit als belastinguitstel.
Goed idee om het in één oogopslag zichtbaar te maken.
Hieronder een tabel met precies dezelfde uitgangspunten als in het artikel:
- Startvermogen: €100.000
- Bruto rendement: 10% per jaar
- Belastingtarief: 36%
- Looptijd: 20 jaar
Vergelijking box-3-varianten over 20 jaar
| Scenario | Belastingwijze | Netto rendement p/j (ongeveer) | Eindvermogen na 20 jaar | Totaal betaalde belasting* |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Huidig box-3 stelsel (forfait 6%) | ± 7,84% | ± €452.500 | ± €220.000 |
| 2 | Vermogensaanwasbelasting (elk jaar) | ± 6,40% | ± €345.900 | ± €326.800 |
| 3 | Vermogenswinstbelasting (alleen einde) | effectief iets onder 10% | ± €466.560 | ± €206.200 |
| 4 | Ter vergelijking: géén belasting | 10% | ± €672.750 | €0 |
* Totaal betaalde belasting t.o.v. een situatie zonder belasting (bij 10% rendement).
Zo kun je in één oogopslag zien:
- Jaarlijks belasten over je werkelijke groei (vermogensaanwas) is in dit voorbeeld veruit het duurste voor je eindvermogen.
- Het huidige, vereenvoudigde box-3 voorbeeld met een forfait van 6% komt er iets beter uit.
- Een vermogenswinstbelasting (pas afrekenen aan het eind) is in dit scenario het meest gunstig van de drie belaste varianten.
Waarom is vermogenswinstbelasting zo gunstig in dit voorbeeld?
Het grote voordeel van vermogenswinstbelasting is uitstel.
Zolang je niet verkoopt:
- groeit iedere euro rente-op-rente mee
- gaat er niets van die groei naar de Belastingdienst
- profiteert de hele pot van 10% rendement per jaar
Zelfs als je aan het eind een forse hap (36% over de winst) afstaat, is je eindbedrag dan nog steeds hoger dan in de varianten waar elk jaar een stukje van je rendement wordt afgeroomd.
Dat is de kracht van belastinguitstel:
in de tussentijd werkt het hele bedrag voor jou, niet alleen wat na belasting overblijft.
Hoe kun je zelf met dit soort scenario’s rekenen?
Je hoeft geen wiskundige te zijn. Met een paar simpele stappen in Excel, Google Sheets of op een rekenmachine kom je een heel eind.
- Kies een startbedrag (bijvoorbeeld €50.000, €100.000 of wat voor jou relevant is).
- Bedenk je verwachte bruto rendement per jaar (in dit voorbeeld 10%).
- Bepaal je netto rendement per jaar per scenario:
- forfaitair: bruto rendement – (fictief rendement × belastingtarief)
- vermogensaanwas: bruto rendement × (1 – belastingtarief)
- vermogenswinst: eerst bruto laten groeien, dan één keer belasting op de winst
- Gebruik de formule:
Eindvermogen = Beginvermogen × (1 + netto rendement) ^ aantal jaren
- Bij vermogenswinstbelasting:
eerst uitrekenen wat je zonder belasting na 20 jaar hebt,
dan 36% over de winst eraf halen.
Speel ook eens met een lager rendement (bijvoorbeeld 5–7%). Dan zie je meteen hoe gevoelig je eindbedrag is voor zowel rendement als belastingvorm.
Wat betekent dit nu voor jou?
Belangrijk om mee te nemen:
- ja, belastingvorm maakt een wereld van verschil op de lange termijn
- bij jaarlijkse belasting over de werkelijke groei (vermogensaanwas) zakt je netto rendement in dit voorbeeld van 10% naar 6,4% – dat tikt enorm aan over 20 jaar
- bij belasting pas bij verkoop (vermogenswinst) blijft de kracht van samengestelde groei maximaal intact
- Risico en rendement zijn niet meer in verhouding in het nieuwe stelsel. Let hier goed op!
En toch is er één ding dat nóg belangrijker is dan het perfecte stelsel:
of je überhaupt begint met gestructureerd beleggen
en of je dat lang genoeg volhoudt
Je kunt het belastingstelsel niet in je eentje veranderen.
Wat je wél kunt doen:
- zorgen dat je begrijpt wat het ongeveer betekent voor jouw situatie
- je beleggingshorizon koppelen aan de realiteit van box 3
- keuzes maken die passen bij jouw rust, doelen en tijdslijn (bijvoorbeeld pensioenbeleggen)
Zie dit rekenvoorbeeld daarom niet als “dé waarheid”, maar als een denkkader. Dit is een vrij simplistische berekening. Wil je het zelf berekenen. Gebruik dan de tool op deze site: Vermogensaanwasbelasting: zelf box 3 belasting 2028 berekenen
Zodat je niet alleen voelt dat box 3 “oneerlijk” of “onhandig” is, maar ook snapt wat het concreet doet met jouw vermogen – en je daar je strategie op kunt afstemmen.
Disclaimer: De informatie in dit artikel is bedoeld voor educatieve doeleinden en vormt geen individueel advies. Beleggen en financiële keuzes brengen risico’s met zich mee. Raadpleeg altijd een erkend financieel adviseur of belastingdeskundige voor je persoonlijke situatie.