Wie de beurs langere tijd volgt, merkt dat markten niet alleen bewegen op basis van cijfers en economische ontwikkelingen. Ook het sentiment van beleggers speelt een grote rol.
Soms lijkt iedereen optimistisch. Koersen stijgen maandenlang en veel beleggers verwachten dat de markt nog verder zal stijgen. In andere periodes overheerst juist pessimisme en lijkt het alsof beleggers vooral risico’s zien.
Deze wisseling tussen optimisme en pessimisme wordt vaak een sentimentcyclus genoemd. Begrijpen hoe deze cycli werken, kan beleggers helpen om koersbewegingen beter te begrijpen.
Veel ervaren beleggers proberen zich juist niet te laten leiden door het sentiment van de markt. Dat principe zie je ook terug in de Warren Buffett strategie, waarbij rationeel nadenken en lange termijn denken belangrijker zijn dan de emoties van de markt.
De beurs wordt niet alleen bepaald door cijfers
Op de lange termijn worden aandelenkoersen vooral bepaald door factoren zoals:
- winstgroei
- economische ontwikkeling
- concurrentievoordelen van bedrijven
Maar op kortere termijn speelt ook het gedrag van beleggers een belangrijke rol.
Wanneer beleggers optimistisch zijn, zijn zij eerder bereid om aandelen te kopen. Wanneer pessimisme overheerst, worden beleggers voorzichtiger en verkopen zij sneller.
Hierdoor kunnen markten soms sterker stijgen of dalen dan fundamenteel logisch lijkt.
De verschillende fases van een sentimentcyclus
Hoewel elke markt anders is, zien veel beleggers een herkenbaar patroon in het sentiment.
1. Twijfel
Na een periode van dalende koersen zijn beleggers vaak voorzichtig. Zelfs wanneer de markt begint te herstellen, blijft het vertrouwen laag.
Veel beleggers wachten in deze fase af.
Een herkenbaar voorbeeld is wanneer de beurs na een crisis begint te stijgen, maar veel beleggers denken dat de daling nog niet voorbij is.
2. Groeiend optimisme
Wanneer de markt langere tijd stijgt, begint het vertrouwen langzaam terug te keren. Economische cijfers verbeteren en bedrijven rapporteren betere resultaten.
Steeds meer beleggers worden positief over de markt.
In deze fase stappen vaak beleggers in die eerder nog twijfelden.
3. Euforie
In een latere fase van een bullmarkt kan optimisme omslaan in euforie.
Beleggers verwachten dat koersen blijven stijgen en risico’s krijgen minder aandacht. Nieuwe beleggers stappen massaal in en succesverhalen krijgen veel aandacht.
Dit kan leiden tot situaties waarin aandelen steeds duurder worden, terwijl de verwachtingen steeds hoger worden.
4. Omslag naar pessimisme
Wanneer economische vooruitzichten verslechteren of wanneer onverwacht slecht nieuws komt, kan het sentiment plotseling omslaan.
Beleggers worden voorzichtiger en verkopen soms snel hun posities.
Koersen kunnen hierdoor tijdelijk sterk dalen.
5. Angst en pessimisme
Tijdens sterke dalingen kan pessimisme de overhand krijgen.
Negatief nieuws krijgt veel aandacht en beleggers twijfelen of de markt zich nog zal herstellen. In deze fase overheerst vaak voorzichtigheid.
Historisch gezien blijken juist deze periodes soms momenten waarop waarderingen weer aantrekkelijk worden.
Waarom markten vaak overdrijven
Financiële markten bewegen zelden precies volgens economische fundamentals. In de praktijk zien we vaak dat markten overdrijven in beide richtingen.
Tijdens optimistische periodes kunnen koersen verder stijgen dan rationeel verwacht. Tijdens pessimistische periodes kunnen koersen juist verder dalen.
Dit komt doordat beleggers elkaar beïnvloeden.
Wanneer veel beleggers kopen, stijgen koersen. Dat kan andere beleggers overtuigen dat de markt nog verder zal stijgen. Hierdoor ontstaat een zichzelf versterkende beweging.
Hetzelfde kan gebeuren tijdens dalingen.
Wanneer koersen sterk dalen en negatief nieuws domineert, kunnen steeds meer beleggers besluiten te verkopen. Daardoor kan de daling tijdelijk versnellen.
De rol van FOMO in stijgende markten
Een belangrijke kracht achter sterke beursstijgingen is FOMO, oftewel fear of missing out.
Wanneer beleggers zien dat koersen langere tijd stijgen, kan de angst ontstaan om rendement mis te lopen.
Dit zie je vaak in de praktijk.
Bijvoorbeeld wanneer:
- vrienden vertellen over hun rendement
- nieuwsberichten spreken over recordstanden op de beurs
- populaire aandelen veel aandacht krijgen op sociale media
Beleggers die eerder nog twijfelden, besluiten dan alsnog in te stappen.
Dit kan de stijging tijdelijk versterken, omdat er steeds meer kopers op de markt komen.
Een herkenbaar voorbeeld uit de praktijk
Een veelvoorkomend voorbeeld is wanneer een bepaald aandeel lange tijd sterk stijgt.
In het begin zijn vooral ervaren beleggers geïnteresseerd. Later groeit de aandacht en beginnen steeds meer beleggers het aandeel te kopen.
Na verloop van tijd ontstaat vaak een fase waarin:
- het aandeel veel in het nieuws komt
- steeds meer beleggers erover praten
- nieuwe beleggers instappen uit angst om rendement te missen
Dit kan de koers tijdelijk verder opstuwen.
Maar wanneer verwachtingen te hoog worden, kan een kleine tegenvaller al genoeg zijn om het sentiment te laten omslaan.
Waarom pessimisme soms doorschiet
Het tegenovergestelde kan gebeuren tijdens sterke dalingen.
Wanneer koersen langere tijd dalen, kunnen beleggers steeds voorzichtiger worden.
Negatief nieuws krijgt meer aandacht en veel beleggers vragen zich af of de markt nog verder zal dalen.
In zulke periodes kan pessimisme soms sterker worden dan rationeel nodig is.
Historisch gezien blijken juist zulke momenten soms het punt waarop waarderingen aantrekkelijker worden voor langetermijnbeleggers.
Sterk negatief sentiment ontstaat vaak tijdens economische onzekerheid of beursdalingen. Toch laten veel historische voorbeelden zien dat zulke periodes soms juist het begin kunnen zijn van sterke herstelperiodes. Dat zie je ook terug in het artikel van crisis tot kans, waarin wordt uitgelegd waarom paniek op de beurs soms kansen kan creëren.
Wat beleggers kunnen leren van sentimentcycli
Door te begrijpen hoe sentiment werkt, kunnen beleggers koersbewegingen beter in perspectief plaatsen.
Sterke stijgingen betekenen niet automatisch dat alles goed blijft gaan. En sterke dalingen betekenen niet automatisch dat bedrijven hun waarde verliezen.
Veel langetermijnbeleggers proberen daarom:
- niet mee te gaan in euforie
- niet te verkopen uit paniek
- zich te richten op de lange termijn ontwikkeling van bedrijven
Sterk beleggerssentiment kan ervoor zorgen dat beleggers impulsieve beslissingen nemen, zoals kopen uit enthousiasme of verkopen uit angst. Juist daarom kan het helpen om een aantal vaste regels te volgen. In het artikel over de 5 beleggingsprincipes die je op koers houden lees je welke principes beleggers kunnen helpen om rationele keuzes te blijven maken, ook wanneer het sentiment op de markt sterk verandert.
Conclusie
De beurs wordt niet alleen beïnvloed door cijfers en economische ontwikkelingen. Ook het sentiment van beleggers speelt een belangrijke rol.
Tijdens optimistische periodes kunnen markten verder stijgen doordat beleggers steeds positiever worden. Tijdens pessimistische periodes kan het tegenovergestelde gebeuren.
Door te begrijpen hoe sentimentcycli werken, wordt duidelijk waarom markten soms sterk bewegen en waarom geduld vaak belangrijk is bij beleggen.
Veelgestelde vragen over sentiment op de beurs
Beleggerssentiment kan grote invloed hebben op koersbewegingen. Hieronder vind je de belangrijkste vragen en antwoorden over euforie, FOMO, pessimisme en waarom markten soms overdrijven.
Wat is beleggerssentiment?
Beleggerssentiment verwijst naar hoe optimistisch of pessimistisch beleggers zijn over de beurs. Wanneer beleggers positief zijn, zijn ze eerder bereid aandelen te kopen. Wanneer pessimisme overheerst, worden beleggers voorzichtiger en verkopen ze sneller. Dit sentiment kan koersbewegingen tijdelijk versterken.
Waarom bewegen markten soms sterker dan de economie?
Koersen worden niet alleen beïnvloed door economische ontwikkelingen, maar ook door het gedrag van beleggers. Wanneer veel beleggers tegelijk kopen of verkopen, kan de markt sterker bewegen dan de onderliggende economische veranderingen.
Wat betekent FOMO bij beleggen?
FOMO staat voor fear of missing out. Dit betekent dat beleggers bang zijn om rendement mis te lopen wanneer koersen stijgen. Daardoor stappen sommige beleggers alsnog in een stijgende markt, wat de koersstijging tijdelijk kan versterken.
Waarom kunnen markten overdrijven?
Markten kunnen overdrijven omdat beleggers elkaar beïnvloeden. Wanneer veel beleggers optimistisch zijn, kunnen koersen verder stijgen dan rationeel verwacht. Tijdens pessimistische periodes kan het tegenovergestelde gebeuren en kunnen koersen juist sterker dalen.
Kun je sentiment op de beurs voorspellen?
Het is moeilijk om sentiment nauwkeurig te voorspellen. Vaak wordt pas achteraf duidelijk wanneer optimisme of pessimisme te ver is doorgeschoten. Veel langetermijnbeleggers richten zich daarom vooral op de kwaliteit van bedrijven en minder op het voorspellen van sentiment.
Disclaimer: De informatie in dit artikel is bedoeld voor educatieve doeleinden en vormt geen individueel advies. Beleggen en financiële keuzes brengen risico’s met zich mee. Raadpleeg altijd een erkend financieel adviseur of belastingdeskundige voor je persoonlijke situatie.